Week 19: Authentiek leren in Labs bij studiedag ‘studiesucces’

Week 19: Authentiek leren in Labs bij studiedag “studiesucces” 29 januari – 4 februari 2018   Op 30 januari stonden we met project Social Labs op de studiedag van de Fontys Economische Hogeschool in Tilburg (FEHT).   Authentiek leren: een sleutel tot studiesucces Op deze dag werden alle medewerkers (OOP en OP) van FEHT ondergedompeld […]

Week 19: Authentiek leren in Labs bij studiedag “studiesucces”

29 januari – 4 februari 2018

 

Op 30 januari stonden we met project Social Labs op de studiedag van de Fontys Economische Hogeschool in Tilburg (FEHT).

 

Authentiek leren: een sleutel tot studiesucces

Op deze dag werden alle medewerkers (OOP en OP) van FEHT ondergedompeld in het thema “Studiesucces”. Doel van de dag: awareness, inspiratie én actie. Er werden 11 verschillende workshops aangeboden, allemaal gekoppeld aan dit centrale thema. Wij hebben er twee verzorgd. Over ‘authentiek leren’, wat een belangrijke positie heeft in Social Labs. Authentiek leren is één van de 10 sleutels tot studiesucces, aldus phd-kandidaat Evelyne Meens. Zie hier een overzicht van alle 10 de sleutels:

De workshopomschrijving was als volgt:

Authentiek leren in Social labs

Binnen Fontys zijn er de afgelopen jaren diverse pioniers aan de slag gegaan met het ontwikkelen en aanbieden van andere vormen van onderwijs waarin getracht wordt leren op een holistisch manier te benaderen. Hierin staat authentiek leren voorop. Deze hybride leeromgevingen waarin school en werk elkaar ontmoeten noemen wij Social Labs. In deze workshop:

1) Kom je meer te weten over wat belangrijk is bij het ontwerp van een Social Lab.

2) Ga je al oriënterend met de bouwstenen ervan aan de slag.

3) Leer je van de ervaringen van Frank Janssen in de praktische uitvoering van het ontwerpproces van het Social Lab in ontwikkeling bij Consumptieve Techniek.

 

Herontwerpen volgens het hybride gedachtegoed

Deze workshops over authentiek leren was een coproductie met Frank Janssen, zoals al blijkt uit de workshopomschrijving. Frank werkt met zijn team binnen het instituut BEnT druk aan een nieuw curriculum voor de Lerarenopleiding Consumptieve Techniek. Daar leiden ze horecadocenten en docent-bakkers op. Het herontwerp stoelt volledig op het hybride gedachtegoed, waarover Frank vol passie vertelt. Frank en zijn team worden in het ontwerpproces ondersteund door Erica Aalsma, auteur van meerdere publicaties over Social Labs als hybride leeromgevingen. Bijvoorbeeld: “De omgekeerde leerweg: een nieuw perspectief voor het beroepsonderwijs” (2011). Het eerste hoofdstuk hiervan is vrij toegankelijk via: http://deleermeesters.nl/Resources/pagina%201tm29a.pdf

Hoewel we hier nog niet kunnen spreken van een bestaand Social Lab, maar eerder over een lab ‘in de ontwerpfase’, kan Frank uit eigen ervaring vertellen wat er allemaal komt kijken bij zo’n herontwerpproces vanuit Aalsma’s zogenoemde ‘ruggengraatmodel’. Het motto is: leren uit het werk halen. Hier ligt de essentie van het concept. Frank vertelt dat het leren, wanneer dit traditioneel vanuit de schoolse kant van competentiegericht onderwijs beredeneerd wordt, al gauw te gefragmenteerd is. Studenten hebben dan moeite om de inhoud van verschillende vakken aan elkaar te verbinden. Laat staan aan de praktijk. Dit vraagt om een andere ordening van leerprocessen. Een ordening waarbij het werkproces en het leerproces aan elkaar worden verbonden; waarin effectiever gebruik wordt gemaakt van de beroepscontext.

Aalsma schrijft: “Leren voor een beroep is binnen ons onderwijssysteem een formele leersituatie geworden met alle bijbehorende kenmerken. De kracht van informeel leren wordt niet of nauwelijks benut, terwijl je zou verwachten dat juist het beroepsonderwijs meer gebruik zou maken van het gegeven dat je het meeste leert door te ervaren. De formele leersituatie zou de kenmerken van authentiek leren –te weten: praktijkgericht, betekenisvol en in interactie met anderen – meer moeten en kunnen toepassen.” (2011, p.38)

Dat is precies wat zo typerend is aan Social Labs. Collega’s die rondlopen met het idee om authentiek leren meer centraal te stellen in hun onderwijs, zijn dus gebaat bij de ervaringen van onze huidige Social Labs en labs in ontwerp, zoals bij Consumptieve Techniek. Werken vanuit het hybride gedachtegoed vereist wel een goed besef van de rollen en taken. Precies dát is een van de belangrijkste uitdagingen, aldus Frank. De ‘beroepsidentiteit’ en ‘waar leid je voor op’ moeten bij het hele ontwerpteam tot in de haarvaten zijn doorgedrongen. Dat valt niet mee als je het al jaren lang gewend bent om te denken in vakken en delen, van abstract naar concreet. Intensieve samenwerking met werkveldpartners maakt dit gemakkelijker. Deelnemers van de workshop werden daarom ook flink aan het denken gezet over die rollen en taken.

 

Oriënterend aan de slag met bouwstenen van Social Labs

Verder gingen zij alvast kort oriënterend aan de slag met de bouwstenen van een hybride leeromgeving: rollen, ruimten, middelen en tijd (o.a. Zitter, Hoeve & Aalsma, 2011). Deze vier bouwstenen of ontwerpbare elementen vragen om stevige ontwerpkeuzes. Het is, bij het starten van een lab, dus belangrijk dat je elk element voldoende aandacht schenkt.

Welke ruimten zijn ondersteunend aan het leren en werken van betrokkenen? Welke zijn functioneel? Welke omgeving is nodig voor leren en werken? Het is een valkuil dat in het denken over het lab, de ruimte een doel op zich wordt. Waar gaat de energie naar uit in het ontwerpproces? Ruimte blijft iets wat ten dienste staat van iets anders: het leren, het werken, de ontmoeting.

Wie vervult er allemaal een rol in het Social Lab? Wat zijn de rollen? En, zijn die hybride? Dit sluit nauw aan bij de discussie die deze week oplaaide rondom het hybride docentschap en circulaire carrières: http://fontysblogt.nl/lerarentekort-vraagt-om-omdenken/ Denk alleen maar aan de coach in het Social Lab. Wordt die vanuit Fontys ingevuld, of benutten we hiervoor een bredere talentpool? Ervaren werkenden, pas afgestudeerde alumni, senior studenten of peers… om een aantal voorbeelden te noemen. En hoe zit dat met de overige rollen? Zijn die multi-level (mbo-hbo-wo), interdisciplinair, uitwisselbaar?

Middelen: Waarmee werken studenten? En zijn die (digitale) tools/gereedschappen/middelen of artefacten (net hoe je ze noemt) authentiek? Met andere woorden: worden deze ook gebruikt in het werkveld? Zijn werkprocessen en materialen de leerbronnen, of wijken die materialen af van wat gebruikelijk is in de werkcontext? In de meest pure vorm van een hybride leeromgeving hebben hulpmiddelen een dubbelrol en dienen ze dus zowel het leerproces als het werkproces. Het zijn zogenoemde ‘boundary objects’ (Bakker & Akkermans, 2011).

Tot slot het element tijd. Denk hier onder andere aan: tempo, vertragen, versnellen, hoeveelheid tijd, volgorde en deadlines. Wordt in het ontwerp meegenomen dat deze kunnen worden afgestemd op de behoeften? De dynamiek? Hoe kun je het lab, qua temporele keuzes, zo inrichten dat zaken zoals deadlines en roostering helpend zijn voor zowel de samenwerking met het werkveld als het leerproces van de betrokkenen?

Er zijn veel keuzes te maken. Bewustwording van deze keuzes én meekijken en luisteren bij de meer ervaren Social Labs, helpt bij een solide ontwerp. Aansluiten bij de Social Labs Stakeholder Community is daarom zeker nuttig voor collega’s die rondlopen met het idee authentiek leren meer te omarmen. Aanmelden kan via de website van Social Labs.

En dat gebeurde dan ook direct! Vier collega’s van FEHT hebben zich na afloop van de studiedag ‘Studiesucces’ gemotiveerd aangesloten bij de community!

Workshop Authentiek leren in Social Labs studiedag studiesucces FEHT

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *